देशातील गिग इकॉनॉमीतील डिलिव्हरी कामगारांनी आपल्या हक्कांसाठी मोठा दावा करत ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी देशव्यापी संप जाहीर केला आहे. या निर्णयाअंतर्गत झोमॅटो, स्विगी, झेप्टो, ब्लिंकिट, ॲमेझॉन आणि फ्लिपकार्टसारख्या प्रमुख प्लॅटफॉर्म कंपन्यांवर दबाव निर्माण करण्याचा उद्देश आहे. यापूर्वी २५ डिसेंबर, ख्रिसमस दिवशी देखील याच मागण्यांसाठी देशव्यापी आंदोलन करण्यात आले होते.
टेलंगणा गिग आणि प्लॅटफॉर्म वर्कर्स युनियनने भारतीय ॲप-बेस्ड ट्रान्सपोर्ट वर्कर्स फेडरेशनच्या समन्वयाने हा निर्णय घेतल्याचे सांगितले. युनियनचे प्रतिनिधींनी स्पष्ट केले की, गिग इकॉनॉमीमध्ये काम करणा-या लाखो कामगारांच्या कामाचे स्वरूप अत्यंत अस्थिर आहे आणि त्यांनी मिळवलेले वेतन तसेच सामाजिक सुरक्षा आणि सुरक्षिततेसंबंधी सुविधा नगण्य आहेत. या परिस्थितीमुळे कामगारांना आपले अधिकार मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे.
युनियनच्या मते, डिलिव्हरी कामगारांचा कार्यभार दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. ग्राहकांची वाढती मागणी आणि प्लॅटफॉर्म कंपन्यांचे प्रलोभनकारक बोनस यामुळे कामगार सतत दबावाखाली काम करतात. मात्र, प्रत्यक्षात कामगारांचे वेतन कमी होणे, कामाच्या अयोग्य परिस्थिती, अपूर्ण सामाजिक सुरक्षा आणि सुरक्षिततेचा अभाव ही समस्या कायम आहे. काही वेळा कामगारांना वाहन खर्च, पेट्रोल किंवा देखभाल खर्च देखील स्वतःच भरावा लागतो.
देशभरातील मेट्रो शहरांमधील तसेच प्रमुख टियर-२ शहरांमधील डिलिव्हरी पार्टनर्स या संपेत सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. युनियनचे नेते म्हणाले की, ही संप योग्य वेतन, सुरक्षितता, प्रतिष्ठा आणि सामाजिक सुरक्षा मिळावी या चार मुख्य मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित करेल. या आंदोलनाद्वारे प्लॅटफॉर्म कंपन्यांना आपले धोरण बदलण्यास भाग पाडण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
कामगारांच्या मागण्या सरळ आणि स्पष्ट आहेत. पहिल्यांदा, योग्य आणि स्थिर वेतन मिळावे जे त्यांच्या मेहनतीच्या योग्य ठरावे. दुसरे म्हणजे, सुरक्षितता – डिलिव्हरी करताना अपघात किंवा इतर धोके टाळण्यासाठी कंपनीने जबाबदारी स्वीकारावी. तिसरे, कामगारांच्या सन्मानाची आणि प्रतिष्ठेची काळजी घ्यावी. शेवटी, सामाजिक सुरक्षा – आरोग्य विमा, रिटायरमेंट योजना, अपघात विमा आणि इतर मूलभूत संरक्षण उपलब्ध करून द्यावे.
युनियनचे अध्यक्ष म्हणाले की, गेल्या काही महिन्यांत गिग इकॉनॉमीतील कामगारांचे हाल हलक्याचे नाहीत. वाढती मागणी, तातडीची डिलिव्हरी आणि कमी वेतन या त्रासदायक परिस्थितीमुळे अनेक कामगार मानसिक आणि शारीरिक ताणाखाली काम करीत आहेत. काही कामगारांनी आपल्या अनुभवांबाबत सांगितले की, रात्री उशिरापर्यंत काम करावे लागते आणि थकवा किंवा अपघात झाल्यास कोणतीही जबाबदारी कंपनी घेते नाही.
डिलिव्हरी पार्टनर्सकडून प्राप्त झालेल्या माहितीनुसार, या देशव्यापी संपेत मेट्रो शहरांमधील मुंबई, दिल्ली, बेंगळुरू, हैदराबाद तसेच पुणे, नागपूर, चेन्नई, कोलकाता या शहरांमधील लाखो कामगार सहभागी होणार आहेत. तसेच, नोएडा, गाझियाबाद, फरीदाबाद, इंदौर, अहमदाबाद आणि वडोदरा यासारख्या टियर-२ शहरांमध्येही कामगारांनी आपले समर्थन व्यक्त केले आहे.
प्लॅटफॉर्म कंपन्यांनी अद्याप स्पष्ट प्रतिक्रिया दिलेली नाही, परंतु गेल्या आंदोलनानंतर त्यांना कामगारांच्या मागण्यांकडे गंभीरपणे लक्ष द्यावे लागले होते. युनियनचे प्रतिनिधींनी सांगितले की, जर कंपन्या आवश्यक बदल करत नसतील, तर कामगारांचे पुढील आंदोलन अधिक तीव्र आणि लांबणारे होईल.
युनियनच्या मते, गिग इकॉनॉमीतील कामगार हे आधुनिक काळातील ‘सुरवातपासून शेवटपर्यंत’ काम करणारे कर्मचारी आहेत. त्यांच्या मेहनतीवर आधारित सेवांमुळे देशातील लाखो ग्राहकांना सुविधा मिळतात. म्हणूनच, त्यांच्या वेतन, सुरक्षितता आणि सामाजिक अधिकारांची रक्षा करणे हे कंपन्यांचे जबाबदारीचे कर्तव्य आहे.